حُسَین بن عَبدُالوَهّاب شعرانی

مشخصات فردی

نام

حسین بن عبدالوهاب شعرانی

دوره

قرن پنجم هجری قمری

محل زندگی

شهرهای همجوار فارس مانند کازرون (احتمالاً)

فعالیت و جایگاه

جایگاه علمی

عالم، محدث، فقیه، شاعر و ناقد حدیث

روابط علمی

معاصران

سید مرتضی، سید رضی و شیخ طوسی (به گزارش افندی اصفهانی)

استادان شاخص

ابوالتحف مصری، ابوعلی احمد بن یزید بن داراة، ابوالحسن احمد بن خضر مؤذن، ابوعبدالله کازرونی کاغذی

آثار

آثار شاخص

عیون المعجزات

وفات

وفات

نامعلوم

عالم و محدّث قرن پنجم هجري قمري و صاحب کتاب عيون المعجزات است.

شرح حال

دربارة زندگاني حسین بن عبدالوهاب، مطلبي در کتب رجالي به دست نمي‌آيد و تنها افندی اصفهانی (متوفّاي 1130ه‍ .ق.) در ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، او را به واسطة استادش ابوالتحف مصری، از معاصران سید مرتضی و سید رضی دانسته و چون مانند شیخ طوسی با يک واسطه از هارون بن موسی تلعکبری حديث نقل مي‌کند، او را از معاصران شیخ طوسی هم به شمار آورده است.

علامه مجلسی با آنکه از کتاب او بهره گرفته، نتوانسته نسبت به وي شناختي پيدا کند و فقط انتساب کتاب عیون المعجزات را از تأليفات قدماي محدّثان ذکر مي‌کند.

برخي از پژوهشگران هم با توجّه به نام برخي اساتيد او، وي را ساکن شهرهاي همجوار فارس، مانند کازرون دانسته و از مشايخ اين منطقه، نظير اهواز مي‌دانند.

جايگاه و مقام علمي

صاحب ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، حسین بن عبدالوهاب را به عنوان عالمي جليل، آگاه به اخبار، ناقد حديث، همچنين فقيه و شاعر ستوده است.

با وجود قدمت کتاب عیون المعجزات، اين اثر تا قرن دوازدهم هجري قمري ناشناخته بود و نخستين منابعي که از آن نقل کرده‌اند، بحار الانوار، مدینة معاجز الائمة، اثبات الهداة بالنصوص والمعجزات و منابع معجزه‌نگاري است.

اساتيد و مشايخ

براي حسین بن عبدالوهاب مشايخي را ذکر کرده‌اند؛ از جمله: ابوالحسن علي بن محمّد بن ابراهيم بن حسن بن طيّب مصري، معروف به ابوالتحف مصری، ابوعلي احمد بن يزيد بن داراة، ابوالحسن احمد بن خضر مؤذن، ابوعبدالله کازارني کاغذي، ابوالغنائم احمد بن منصور، ابوطاهر احمد بن حسين بن منصور حلّاج، ابوالقاسم بندار بن حسين بن زوزان و ابومحمّد حسن بن محمّد بن نصر.

آثار

مهم‌ترين اثر وي عیون المعجزات، کتابي دربارة معجزات و کرامات ائمّة اطهار(عليهم السّلام) است که برخي اين کتاب را به دليل ناشناخته بودن مؤلّف، به سید مرتضی نسبت داده‌اند.

انگيزة مؤلّف از تأليف اين کتاب، اثبات امامت ائمّة اطهار(عليهم السّلام) است. مؤلّف با مشاهدة کتاب بصائر الدرجات فی تنزیه النبوات(عليهم السّلام) که حاوي فضايل بسيار دربارة پيامبران(عليهم السّلام) است، تصميم مي‌گيرد آن را مختصر کند تا خواندن آن براي افراد آسان گردد. همچنين از آنجا که کتاب، مختصّ انبياي الهي بوده، قصد کرد معجزات ائمّه(عليهم السّلام) را به آن بيفزايد.

عيون المعجزات روايات مربوط به کرامات ائمّه(عليهم السّلام) را به ترتيب هر امام نقل کرده؛ امّا تقسيم‌بندي خاصّي براي آن قرار نداده است. مؤّلف در بيان روايات معجزه و کرامات، از منابع معتبر و غير معتبر بهره برده و گاهي مطالبي غلوآميز نقل کرده است.

بررسي کتاب مهدوي شعراني

حسین بن عبدالوهاب در کتاب مواعظ، فصلي را به معجزات زندگي امام زمان(عجّل الله تعالي فرجه الشّريف) تا آغاز غیبت کبری با عنوان الخلف المهدي القائم الحجّة المنتظر صاحب الزمان(عجّل الله تعالي فرجه الشّريف) اختصاص داده و در آن، به چند معجزه، از جمله نحوة ولادت حضرت اشاره کرده است و در انتهاي اين فصل، بابي دربارة چرايي غيبت و چگونگي ظهور حضرت با عنوان و من دلائل صاحب الزّمان(عجّل الله تعالي فرجه الشّريف) التي ظهرت من الغيب گشوده است.

مؤلّف به راويان اشاره کرده؛ امّا مقيّد به ذکر سلسلة اسناد در همة روايات نيست. رواياتي که در اين کتاب آمده در آثاري، چون الکافی، بصائر الدرجات، الهدایة الکبری و ديگر آثار شيعيان يافت مي‌شود؛ هرچند برخي روايات نيز سابقه‌اي ندارد و پيش از آن شهرت نداشته است.

صاحب ریاض العلماء و حیاض الفضلاء از وجود نسخه‌اي قديمي در شهر کازرون خبر داده که تاريخ شروع آن 7 رمضان سال 448ه‍ .ق. و اتمام آن عيد فطر همان سال بوده و پس از آن، در سال 556ه‍ .ق. از آن نسخه کتابت شده است.

از ديگر نسخ خطّي کتاب، نسخه‌اي به خطّ شيخ شبر محمّد همداني جورقاني است که از روي نسخة شیخ حر عاملی با تاريخ کتابت 1078ه‍ .ق. استنساخ شده است.

کتاب داراي چاپ‌هايي متعدّد است که مي‌توان به چاپ نجف اشرف در چاپخانه حیدریه اشاره کرد که در سال 1369ه‍ .ق. و با مقدّمة محمدعلی اردوبادی صورت گرفته است.

وفات

از زمان و نحوة وفات ايشان اطّلاعي در دست نيست.

منابع

• اعيان الشّيعة، سيّد محسن امين عاملي، بيروت، دار التّعارف، 1421ه‍ .ق.
• بحار الانوار، محمّدباقر مجلسي، بيروت، مؤسّسة الوفاء، 1403ه‍ .ق.
• تاريخ حديث شيعه در سده‌هاي چهارم تا هفتم هجري، مهدي احمدي، قم، دار الحديث، 1389ه‍ .ش.
• «حسين بن عبدالوهّاب و عيون المعجزات»، نعمت الله صفري فروشاني، علوم حديث، زمستان 1385ه‍ .ش.، شمارة 42.
• الذّريعة الي تصانيف الشّيعة، محمّدمحسن آقابزرگ طهراني بيروت، دار الاضواء، [بي‌تا].
• رياض العلماء و حياض الفضلاء، عبدالله بن عيسي افندي اصفهاني، قم، خيام، 1401ه‍ .ق.
• عيون المعجزات، حسين بن عبدالوهّاب، قم، مکتبة الداوري، [بي‌تا].
• ويکي شيعه، به نشاني fa.wikishia.net
• ويکي فقه، به نشاني fa.wikifeqh.ir
• ويکي نور، به نشاني wikinoor.ir